Mersin İcra Avukatı olarak ilamsız ve ilamlı takip, kambiyo senetlerine özgü takip, itirazın iptali ve menfi tespit davaları ile haciz ve satış aşamalarında dosya takibi yürütüyoruz. Bu sayfa; alacağın hangi takip yoluyla isteneceğini, borçlunun itirazı hâlinde hangi davanın açılacağını ve süreçte hangi sürelerin hak düşürücü olduğunu bilgilendirici biçimde anlatır.
Hangi Takip Yolu Seçilir?
İlamsız takip
Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklı, para ve teminat alacakları için doğrudan ilamsız takip başlatabilir. Alacağın belgeye dayanması şart değildir. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir; borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
İlamlı takip
Mahkeme ilamı ya da ilam niteliğindeki belgeye dayanan takiptir. Tüketici hakem heyeti kararları, noter senetleri ve arabuluculuk anlaşma belgeleri bu kapsamdadır. Borçlunun itirazı takibi durdurmaz; ancak icranın geri bırakılması talep edilebilir.
Kambiyo senetlerine özgü takip
Çek, bono ve poliçeye dayanan özel takip yoludur. Borçlunun itiraz imkânı sınırlıdır ve itiraz icra mahkemesine yapılır. Süre beş gündür; borca itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz, durdurulması için icra mahkemesinden karar alınması gerekir. Senedin şekil şartlarını taşıması bu yolun ön koşuludur.
Kiralanan taşınmazların tahliyesi
Kira bedelinin ödenmemesi hâlinde tahliye talepli icra takibi başlatılabilir. Ödeme emrinde verilen otuz günlük ödeme süresi içinde borç ödenmezse icra mahkemesinden tahliye kararı istenir. Bu yol, kira alacağı ile tahliyeyi tek dosyada yürütme imkânı verir.
Borçlu İtiraz Ederse Ne Olur?
İlamsız takipte borçlunun yedi gün içinde yaptığı itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın iptali davası açmak veya elinde İcra ve İflas Kanunu’nun aradığı nitelikte belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemek.
İtirazın iptali davası
İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılır. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa aynı alacak için yeniden takip yapılabilir ama bu dosyadaki itiraz kesinleşir. Davanın kabulü hâlinde, borçlunun itirazının haksızlığı ortaya çıkarsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
İtirazın kaldırılması
Alacak, imzası ikrar edilmiş adi senede ya da resmî belgeye dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenir. Süre altı aydır. Bu yol daha hızlıdır ancak inceleme belge üzerinden yapılır; tanık dinlenmez. Talep reddedilirse alacaklı genel mahkemede dava açma hakkını korur.
Menfi Tespit ve İstirdat Davaları
Borçlu olmadığını ileri süren kişi, menfi tespit davası açarak borçlu bulunmadığının tespitini isteyebilir. Dava takipten önce açılırsa, mahkemeden alınacak ihtiyati tedbir kararıyla takibin durdurulması mümkündür; bu genellikle alacağın belirli bir oranında teminat yatırılmasına bağlıdır.
Takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davası takibi durdurmaz; ancak teminat karşılığında paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde karar alınabilir. Borç icra baskısı altında ödenmişse, ödenen paranın geri alınması için istirdat davası açılır. İstirdat davası ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Haciz Aşaması
Takip kesinleştikten sonra alacaklı bir yıl içinde haciz talep edebilir. Haciz; borçlunun taşınırları, taşınmazları, banka hesapları, araçları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine konulabilir. Maaş haczinde borçlunun ücretinin dörtte birinden az olmamak üzere kesinti yapılır; nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir.
Haczedilemeyen mal ve haklar kanunda sayılmıştır. Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu eşya, mesleğini sürdürmesi için gerekli araç gereç ile aylık bağlanmış bazı ödemeler bu kapsamdadır. Haczi caiz olmayan bir mala haciz konulmuşsa, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
Satış ve Paraların Paylaştırılması
Haczedilen malın satışı, taşınırlarda hacizden itibaren altı ay, taşınmazlarda bir yıl içinde talep edilir. Süre içinde satış istenmezse haciz kalkar. Satış, elektronik ortamda açık artırma yoluyla yapılır. Borçluya, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde malı kendisi satma imkânı da tanınmıştır.
Satış bedeli önce takip masrafları ve rehinli alacaklara, sonra sıra cetveline göre diğer alacaklılara dağıtılır. Sıra cetveline itiraz için ayrı bir dava yolu öngörülmüştür.
İhtiyati Haciz
Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş alacaklarda, borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı dava veya takipten önce ihtiyati haciz kararı alınabilir. Karar alındıktan sonra on gün içinde uygulanması, uygulamadan itibaren yedi gün içinde de dava açılması veya takip başlatılması gerekir. Bu sürelerin kaçırılması ihtiyati haczi kendiliğinden kaldırır.
İcra Takibine Konu Sık Karşılaşılan Alacaklar
Kira alacakları, faturaya ve cari hesaba dayanan ticari alacaklar, çek ve bono alacakları, kat mülkiyetinden doğan aidat alacakları, işçilik alacağı ilamları, nafaka alacakları ve mahkeme kararına bağlanmış tazminatlar uygulamada en sık takibe konu edilen kalemlerdir. Her biri için uygun takip türü farklıdır; yanlış seçilen takip yolu dosyanın baştan yenilenmesini gerektirebilir.
Bu alacakların dayandığı uyuşmazlıklar ayrı sayfalarda ele alınmıştır: ticari alacaklar için Mersin Ticaret ve Şirketler Hukuku Avukatı, tüketici uyuşmazlıkları için Mersin Tüketici Avukatı, işçilik alacakları için Mersin İş Hukuku Avukatı sayfasına bakabilirsiniz.
Borçlu Tarafın Başvurabileceği Yollar
Borçlu; ödeme emrine itiraz, icra mahkemesine şikâyet, borcun zamanaşımına uğradığının tespiti, taksitlendirme talebi ve mal beyanında bulunma yollarına başvurabilir. Mal beyanı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Zamanaşımı itirazı, ilamlı takiplerde icranın geri bırakılması talebiyle ileri sürülür.
Mersin’de İcra Dosyaları Nerede Görülür?
Takip, alacaklının tercihine göre borçlunun yerleşim yerindeki veya sözleşmenin ifa edileceği yerdeki icra dairesinde başlatılabilir. Mersin’de icra daireleri adliye bünyesinde çalışır; Akdeniz, Yenişehir, Toroslar, Mezitli ve Tarsus’ta yerleşik borçlular için yetkili daire yerleşim yerine göre belirlenir. Takibe itiraz üzerine açılacak davalar ise alacağın niteliğine göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Rehnin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip
Alacak ipotek veya taşınır rehniyle güvence altına alınmışsa, kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurulması gerekir. Bu kuralın istisnaları vardır: kambiyo senedine bağlanmış alacaklar ile ipotekle temin edilmiş olsa bile belirli nitelikteki alacaklarda doğrudan haciz yoluna gidilebilir. Yanlış takip yolu seçildiğinde borçlu bu nedenle şikâyet yoluna başvurabilir.
İpoteğin paraya çevrilmesinde, ipotek akit tablosunun kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içermesi hâlinde takip ilamlı takip gibi yürür. İçermiyorsa ilamsız takip kuralları uygulanır ve borçlunun itiraz imkânı genişler.
İstihkak Davası
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa istihkak iddiası gündeme gelir. İddia, haciz sırasında icra memuruna bildirilebileceği gibi, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra dairesine de bildirilebilir. Bildirim üzerine icra mahkemesi tarafları dinleyerek takibin devamına ya da ertelenmesine karar verir.
Malın kimin elinde bulunduğu ispat yükünü belirler. Borçlunun elinde haczedilen mal için üçüncü kişinin mülkiyeti ispat etmesi gerekir; fatura, tapu, ruhsat ve ödeme belgeleri bu noktada esas alınır. Aile bireyleri arasındaki istihkak iddialarında mahkeme, mal kaçırma amacı bulunup bulunmadığını ayrıca değerlendirir.
Şikâyet Yolu ve Süreler
İcra dairesinin hukuka aykırı, hadiseye uygun olmayan ya da bir hakkın yerine getirilmemesi niteliğindeki işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet edilir. Genel şikâyet süresi öğrenmeden itibaren yedi gündür. Ancak kamu düzenine aykırılık ve bir hakkın sürekli olarak yerine getirilmemesi hâllerinde şikâyet süreye tabi değildir ve her zaman ileri sürülebilir.
Takip dosyasındaki en sık şikâyet konuları; usulsüz tebligat, haczi caiz olmayan mala haciz konulması, kıymet takdirine itiraz ve satış ilanının usulüne uygun yapılmamasıdır. Kıymet takdirine itiraz raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılır ve bu süre kaçırıldığında satış, tespit edilen bedel üzerinden yürür.
Konkordato ve Takiplerin Durması
Borçlu hakkında konkordato mühleti verilmesi hâlinde, kural olarak borçluya karşı yürütülen takipler durur ve yeni takip başlatılamaz. İmtiyazlı alacaklar ile rehinli alacaklarda özel düzenlemeler bulunur; rehinli alacaklar bakımından takip başlatılabilse de muhafaza tedbiri alınamaz ve satış yapılamaz.
Alacaklı bakımından bu aşamada önemli olan, alacağın süresi içinde komisere bildirilmesi ve alacaklılar toplantısında oy hakkının korunmasıdır. Bildirilmeyen alacak projeye dâhil edilmediğinde sonradan tahsili güçleşir.
Konkordato sürecinin borçlu tarafındaki işleyişi ve mühlet aşamaları Mersin Ticaret ve Şirketler Hukuku Avukatı sayfasında anlatılmıştır.
İcra Takibinde Zamanaşımı
Alacağın türü zamanaşımı süresini belirler. Genel zamanaşımı süresi on yıl olmakla birlikte kira bedeli, faiz ve nafaka gibi dönemsel edimlerde beş yıl uygulanır. Mahkeme ilamına bağlanan alacaklarda ise süre kural olarak on yıla dönüşür.
Takip başlatılması zamanaşımını keser ve süre yeniden işlemeye başlar. Ancak dosyanın uzun süre işlemsiz bırakılması hâlinde zamanaşımı yeniden dolabilir. Bu nedenle takip dosyasında düzenli aralıklarla işlem yapılması, alacağın korunması bakımından önem taşır.
Çek, bono ve poliçede zamanaşımı süreleri kambiyo hukukuna göre ayrıca belirlenir ve genel sürelerden kısadır. Senedin düzenlenme ve vade tarihleri ile ibraz kayıtları, bu hesabın başlangıcını gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Elimde senet yok, yine de icra takibi başlatabilir miyim?
Başlatabilirsiniz. İlamsız takipte alacağın belgeye dayanması gerekmez. Ancak borçlu itiraz ederse takip durur ve alacağı mahkemede ispat etmeniz gerekir; bu aşamada banka dekontu, yazışma ve tanık gibi deliller önem kazanır.
Borçlunun malı yoksa takip ne olur?
Haciz sonuçsuz kalırsa alacaklıya aciz vesikası verilir. Bu belge, alacağın zamanaşımını uzatır ve borçlunun sonradan edindiği mallar üzerine yeniden haciz istenmesine imkân tanır. Dosya derdest tutularak dönemsel mal varlığı sorgusu yapılabilir.
Çek karşılıksız çıktı, ne yapmalıyım?
Bankadan karşılıksızdır kaşesi vurulmasının ardından kambiyo senetlerine özgü takip başlatılabilir. Ayrıca karşılıksız çek keşide etme nedeniyle icra ceza mahkemesine şikâyet yolu vardır; bu şikâyet öğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde bir yıl içinde yapılmalıdır.
Maaşıma haciz kondu, tamamı kesilebilir mi?
Kesilemez. Ücretin dörtte birinden az olmamak üzere kesinti yapılır ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısım haczedilemez. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır ve nafaka alacağı diğer alacaklardan önce ödenir.
Ödeme emri elime ulaşmadı, öğrendiğimde haciz gelmişti
Tebligatın usulüne aykırı yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilerek tebligatın iptali istenebilir. Tebligat iptal edilirse itiraz süresi yeniden işlemeye başlar. Tebliğ evrakındaki şerhler bu değerlendirmenin temelini oluşturur.
Görüşme Talebi
Alacağınız için hangi takip yolunun uygun olduğunu ya da hakkınızdaki takibe nasıl itiraz edileceğini konuşmak için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Görüşmeye sözleşme, fatura, senet veya çek örneği ile varsa ödeme emri ve tebligat evrakıyla gelmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Hakkınızda başlatılmış bir takip varsa, dosya numarasını e-Devlet üzerinden öğrenebilirsiniz; süreler tebliğ tarihinden işlediği için ilk bakılacak bilgi budur.