Mersin Arabuluculuk

Mersin Arabuluculuk süreçleri, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde yürütülür ve tarafların uyuşmazlığı mahkeme kararı olmaksızın kendi iradeleriyle çözmesini amaçlar. Ceyhun Güvel hem Mersin Barosu’na kayıtlı avukat hem de Adalet Bakanlığı arabulucular siciline kayıtlı arabulucudur. Bu sayfa, arabuluculuğun nasıl işlediğini ve iki sıfatın neden aynı dosyada birleşemeyeceğini tarafsız biçimde anlatır.

Avukat ile Arabulucu Arasındaki Fark

Bu iki rol sık karıştırılır, oysa görevleri birbirinin tersidir ve bu ayrım kanunun temel kuralıdır.

Kanunun açık sonucu şudur: aynı uyuşmazlıkta bir kişi hem arabulucu hem taraf vekili olamaz. Bir dosyada arabulucu olarak görev alınmışsa, o uyuşmazlıkla ilgili sonraki bir davada taraflardan birinin vekilliği üstlenilemez. Bu nedenle büroya başvururken hangi sıfatla destek istendiği baştan netleştirilir. Taraf vekilliği talebiniz varsa uyuşmazlık, arabuluculuk görevi üstlenilmeksizin ilgili hizmet başlığı altında değerlendirilir.

Zorunlu (Dava Şartı) Arabuluculuk Kapsamı

Bazı uyuşmazlıklarda kanun, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı sayar. Bu aşamadan geçilmeden açılan dava, esasa hiç girilmeden usulden reddedilir. Zorunluluk yalnızca sürece başlama bakımındandır; anlaşıp anlaşmamak her zaman tarafların iradesine bağlıdır.

İş uyuşmazlıkları

Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücreti gibi işçilik alacakları ile işe iade talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Bu dosyalarda süreç, işçinin veya işverenin ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurusuyla başlar. Ayrıntılı anlatım iş hukuku sayfamızda yer alıyor.

Ticari uyuşmazlıklar

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Mersin’de liman, serbest bölge ve lojistik faaliyetinin yoğunluğu nedeniyle taşıma, depolama ve tedarik sözleşmelerinden doğan alacak dosyaları bu kapsamda sıkça karşımıza çıkar.

Tüketici uyuşmazlıkları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73/A maddesi, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak düzenler. Tüketici hakem heyetinin görev alanında kalan uyuşmazlıklar ile kanunda sayılan istisnalar bu kapsamın dışındadır.

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar

Kira bedelinin tespiti, tahliye ve kira ilişkisinden kaynaklanan diğer belirli talepler ile ortaklığın giderilmesi ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda da dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir. Bu başlıkların dava boyutu gayrimenkul ve kira hukuku sayfasında anlatılıyor.

Kapsam Dışında Kalanlar

Arabuluculuğa yalnızca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklar elverişlidir. Aşağıdaki konular bu nedenle kapsam dışındadır:

• İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu davaları
• Hizmet tespiti davaları
• Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar
• Ceza yargılaması (uzlaştırma ayrı bir kurumdur ve savcılık bünyesinde yürütülür)
• Kamu düzenini ilgilendiren, tarafların iradesine bırakılmamış konular

Süreç Nasıl İşler?

Başvuru ve görevlendirme

Dava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yer adliyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır; Mersin merkez ilçeler için bu, Mersin Adliyesi bünyesindeki Arabuluculuk Bürosudur. Tarsus kaynaklı dosyalarda başvuru Tarsus Adliyesi’ndeki büroya yapılır. Büro, sicilden bir arabulucu görevlendirir. İhtiyari arabuluculukta ise taraflar doğrudan bir arabulucu üzerinde anlaşabilir.

İlk oturum ve müzakere

Arabulucu tarafları davet eder, süreci ve gizlilik kuralını anlatır. Oturumlar yüz yüze yapılabileceği gibi elektronik ortamda da yürütülebilir. Taraflar isterse müzakerelere kendi avukatlarıyla katılır. Arabulucu tarafların taleplerini karşılıklı olarak aktarır, ortak zemin arar; hüküm vermez ve çözüm önerisini taraflara dayatmaz.

Süreler ve sonuç

Dava şartı arabuluculukta süreç, kanunda uyuşmazlık türüne göre belirlenmiş süreler içinde tamamlanır ve zorunlu hâllerde bu süre uzatılabilir. Süreç, tarafların anlaşmasıyla ya da anlaşamama tutanağının düzenlenmesiyle sona erer. Anlaşamama hâlinde düzenlenen son tutanak, dava dilekçesine eklenmesi gereken belgedir; eklenmemesi davanın usulden reddine yol açar. Ayrıntılı anlatım için zorunlu arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşma Belgesi ve İcra Edilebilirlik Şerhi

Taraflar anlaşırsa içerik bir anlaşma belgesine yazılır. Bu belgenin hukuki gücü, kimlerin imzaladığına bağlıdır. Belge taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa doğrudan ilam niteliğinde belge sayılır ve ayrıca mahkemeye gitmeye gerek kalmaz. Bu şartın gerçekleşmediği hâllerde belgeye sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir; şerh alındığında belge ilam niteliği kazanır ve doğrudan icra takibine konulabilir.

Anlaşma belgesinin kapsamı önemlidir. Belgede yalnızca bugünkü talep değil, aynı ilişkiden doğabilecek diğer talepler bakımından da ne kararlaştırıldığı açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde aynı ilişki için sonradan yeni bir uyuşmazlık doğabilir.

İlk Oturuma Katılmamanın Sonuçları

Dava şartı arabuluculukta geçerli bir mazereti olmaksızın ilk oturuma katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyebilir. Her iki taraf da katılmazsa dosya işlemden kaldırılır ve bu hâlde taraflar yargılama giderlerini kendileri karşılar. Davet edildiğiniz oturuma katılamayacaksanız mazeretinizi arabulucuya önceden bildirmeniz gerekir.

Arabuluculuk ile Dava Yolu Arasındaki Yapısal Farklar

Arabuluculuk dava yolunun daha hızlı bir kopyası değildir; işleyişi ve sonucu bakımından ondan farklı bir yoldur. Aşağıdaki karşılaştırma, taraf olarak neyi kabul ettiğinizi görmenizi kolaylaştırır.

Bu farklar, arabuluculuğun her dosya için doğru yol olduğu anlamına gelmez. Bir hukuki sorunun çözümü belirsiz içtihada dayanıyorsa veya karşı taraf müzakereye kapalıysa, sürecin tutanakla sonuçlanıp dava yoluna geçilmesi de olağan bir sonuçtur.

Müzakereye Hazırlanmak

Arabuluculuk oturumuna hazırlıksız gelmek, tarafın kendi menfaatini değerlendirememesine yol açar. Aşağıdaki hazırlık her iki taraf için de geçerlidir; arabulucu bu hazırlığı taraflardan biri lehine yönlendirmez.

• Talebinizi rakamla ifade edin. “Hakkımı istiyorum” cümlesi müzakere edilemez. Alacağın hangi kalemlerden oluştuğu ve her kalemin dayanağı yazılı hâle getirilmelidir.
• Belgelerinizi ayırın. Sözleşme, fatura, bordro, teslim tutanağı, yazışmalar. Belgeye dayanan talep, yalnız beyana dayanan talepten daha kolay müzakere edilir.
• Alt sınırınızı önceden belirleyin. Hangi noktanın altında anlaşmanın sizin için anlamsız hâle geldiğini oturumdan önce düşünmek, masada verilen kararların isabetini artırır.
• Dava yolunun maliyetini karşılaştırın. Harç, gider avansı, bilirkişi ücreti ve geçecek süre birlikte değerlendirildiğinde, masadaki teklifin gerçek karşılığı daha net görülür.
• Ödeme takvimini konuşun. Anlaşmanın uygulanabilirliği tutarın kendisi kadar önemlidir. Vade, taksit sayısı ve gecikme hâlinde ne olacağı belgeye yazılmalıdır.

Mersin’de Arabuluculuğun Pratik Karşılığı

Şehrin ekonomik yapısı, arabuluculuk masasına gelen dosyaların türünü de belirliyor. Liman ve serbest bölge çevresindeki lojistik ve depolama faaliyeti nedeniyle Akdeniz ilçesinde ticari alacak ve işçilik alacağı dosyaları öne çıkıyor. Sanayi ve tarımsal üretimin yoğun olduğu Tarsus’ta tedarik ve taşıma sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar; yoğun konut stokunun bulunduğu Yenişehir’de ise kira ilişkisinden doğan talepler sık görülüyor.

Süreçte Sık Sorulan Üç Pratik Konu

Oturuma avukatımla katılabilir miyim?

Evet. Taraflar müzakerelere kendi vekilleriyle birlikte katılabilir. Vekilin varlığı arabulucunun tarafsızlığını etkilemez; arabulucu her iki tarafa da eşit mesafede kalmaya devam eder. Anlaşma belgesinin taraflar, vekilleri ve arabulucu tarafından birlikte imzalanması hâlinde belge doğrudan ilam niteliği kazandığından, vekille katılım anlaşmanın icra edilebilirliği bakımından da pratik bir sonuç doğurur.

Süreç zamanaşımını durdurur mu?

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu kural, dava şartı arabuluculuğa başvurmak zorunda kalan tarafın süre kaybı yaşamaması içindir. Yine de tutanağın tarihi ile dava dilekçesinin verildiği tarih arasındaki süre takip edilmelidir.

Karşı taraf oturuma gelmezse ne yapabilirim?

Arabulucu, davete rağmen katılım olmadığını son tutanağa yazar. Bu tutanak dava dilekçesine eklenir ve dava yolu açılır. Katılmayan tarafın yargılama giderlerinden sorumluluğu ise davanın sonunda mahkemece değerlendirilir. Bu nedenle davet yazışmalarının ve mazeret bildirimlerinin saklanması önemlidir.

Arabuluculuk Ücreti ve Giderler

Ücret, Adalet Bakanlığı tarafından her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır. Tarife her yıl değiştiğinden, güncel tutarın başvuru sırasında teyit edilmesi gerekir. Hesaplama iki farklı yöntemle yapılır ve hangisinin uygulanacağı sürecin nasıl sonuçlandığına bağlıdır.

Anlaşma sağlanamazsa ücret, oturum sayısına ve harcanan süreye göre tarifedeki saatlik ücret üzerinden belirlenir. Dava şartı arabuluculukta taraflar bu ücreti karşılamazsa, tarifenin ilgili kısmındaki tutar Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Anlaşma sağlanırsa ücret, uyuşmazlık konusu tutar üzerinden nispi olarak hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit paylaşılır. Konusu para olmayan uyuşmazlıklarda ise maktu ücret uygulanır.

Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur: anlaşma hâlinde ödenecek nispi ücret, anlaşmama hâlindeki saatlik ücretten yüksek olabilir. Buna karşılık anlaşma, dava harcı, gider avansı, bilirkişi ücreti ve karşı taraf vekâlet ücreti gibi kalemlerin tamamını ortadan kaldırır. Masaya oturmadan önce bu iki senaryonun toplam maliyeti karşılaştırılmalıdır.

Anlaşma Belgesinin İcrası

Arabuluculuk sürecinin değeri, anlaşmanın kâğıt üzerinde kalmayıp uygulanabilmesinde. Belgenin icra edilebilirliği üç ayrı durumda farklı işler.

İcra edilebilirlik şerhi verilmesi bir çekişmesiz yargı işidir; mahkeme, anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını inceler. Aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda düzenlenen anlaşma belgeleri bakımından şerh alınması zorunludur ve mahkeme incelemesi daha kapsamlıdır.

Belgenin metni de en az imzalar kadar önemlidir. Ödemenin tutarı, vadesi, taksitlendirilmişse her taksidin tarihi, gecikme hâlinde muacceliyet kaydı ve tarafların birbirini hangi taleplerden ibra ettiği açıkça yazılmalıdır. “Taraflar birbirinden başkaca bir talebi olmadığını beyan eder” gibi geniş bir ibare, o ilişkiden doğan ve henüz farkına varılmamış talepleri de kapatabilir.

İhtiyari Arabuluculuk Ne Zaman Anlamlı?

Kanun zorunlu tutmasa da tarafların kendi iradeleriyle arabulucuya başvurması mümkündür. Bu yol, belirli dosya türlerinde dava yoluna göre belirgin avantaj sağlar.

• İlişkinin sürmesi isteniyorsa. Ticari ortaklık, tedarik zinciri, komşuluk veya aile içi ilişkilerde dava, tarafları karşı karşıya getirir. Arabuluculuk ise ilişkiyi ayakta tutacak bir çözümü mümkün kılar.
• Uyuşmazlık ticari sır içeriyorsa. Duruşmalar kural olarak aleni, arabuluculuk ise gizlidir. Fiyat politikası, müşteri listesi veya teknik bilgi içeren uyuşmazlıklarda bu fark belirleyici olabilir.
• Talep dava konusundan geniş ise. Mahkeme yalnızca talep edilen konuda karar verir. Arabuluculukta ise taraflar isterse ilişkinin tamamını, gelecekteki iş birliğini ve karşılıklı taahhütleri tek belgede düzenleyebilir.
• Hızlı sonuç gerekiyorsa. Süreç, tarafların takvimine göre işler ve genellikle birkaç oturumda tamamlanır.

Buna karşılık uyuşmazlık belirsiz bir içtihada dayanıyorsa, taraflardan biri müzakereye tümüyle kapalıysa ya da bir hakkın varlığının mahkeme kararıyla tespit edilmesi gerekiyorsa arabuluculuk sonuç vermeyebilir. Böyle bir dosyada sürecin tutanakla sona ermesi ve dava yoluna geçilmesi de olağan bir sonuçtur.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk hangi kanunla düzenlenmiştir?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve ilgili yönetmelikle düzenlenmiştir. Dava şartı olduğu hâller ise ilgili özel kanunlarda ayrıca gösterilir.

Dava şartı arabuluculukta anlaşmak zorunda mıyım?

Hayır. Zorunluluk yalnızca sürece başlamak ve ilk oturuma katılmak bakımındandır. Anlaşmak tamamen tarafların iradesindedir; anlaşamama hâlinde tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır.

Mersin’de arabuluculuk başvurusunu nereye yaparım?

Dava şartı arabuluculukta başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yer adliyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Merkez ilçeler için Mersin Adliyesi, Tarsus kaynaklı dosyalar için Tarsus Adliyesi bünyesindeki bürolar görevlidir.

Arabulucu benim avukatım gibi beni savunur mu?

Hayır. Arabulucu tarafsızdır ve her iki tarafa eşit mesafededir; taraflardan birini savunmaz veya kayırmaz. Kendi menfaatiniz için hukuki destek isterseniz süreç boyunca ayrı bir avukattan danışmanlık alabilirsiniz.

Arabuluculukta yapılan görüşmeler gizli midir?

Evet. Gizlilik esastır. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça süreçte paylaşılan bilgi ve belgeler sonraki bir yargılamada delil olarak ileri sürülemez.

Anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi uygulanabilir mi?

Taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzaladıysa belge doğrudan ilam niteliğindedir. Bu şart gerçekleşmemişse mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir; şerhten sonra belge icra takibine konulabilir.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Taraflar aksini kararlaştırmadıkça ücret eşit olarak paylaşılır. Dava şartı arabuluculukta taraflar anlaşamaz ve ücreti karşılamazsa, ücretin ilgili mevzuata göre belirlenen kısmı Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ücret, her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır; bu nedenle güncel tutarın başvuru sırasında teyit edilmesi gerekir.

Aynı uyuşmazlıkta hem arabulucum hem avukatım olabilir misiniz?

Hayır. Arabulucunun tarafsızlığı bunu engeller. Bir dosyada arabulucu olarak görev alındıysa aynı uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliği üstlenilemez; hangi sıfatla destek istendiği başvuruda netleştirilir.

Görüşme Talebi

Uyuşmazlığınızın dava şartı arabuluculuk kapsamına girip girmediğini ve hangi adliyedeki büroya başvurulacağını konuşmak için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Elinizdeki sözleşme, fatura veya yazışmaları getirmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Görüşmede önce hangi sıfatla destek istendiği netleştirilir: taraf vekilliği mi, yoksa tarafların birlikte başvurduğu bir arabuluculuk süreci mi. Bu ayrım yapılmadan dosya üstlenilmez; ikisi aynı uyuşmazlıkta bir arada yürütülemeyeceği için baştan belirlenmesi gerekir.