Mersin Ticaret ve Şirketler Hukuku Avukatı olarak ticari dava takibi, şirket kuruluşu, sözleşme hazırlama, genel kurul işlemleri, haksız rekabet ve rekabet hukuku danışmanlığı ile konkordato ve iflas süreçlerini yürütüyoruz. Bu sayfa; bir uyuşmazlığın ne zaman ticari dava sayıldığını, hangi mahkemede görüleceğini ve şirketler hukukundan doğan işlemlerin nasıl yürüdüğünü bilgilendirici biçimde anlatır.
Ticari Dava Nedir, Hangi Mahkemede Görülür?
Bir uyuşmazlığın ticari sayılması, hangi mahkemenin görevli olduğunu belirler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlardan doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari sayılır. Şirketler hukuku uyuşmazlıkları, haksız rekabet, kıymetli evrak, taşıma ve deniz ticareti işleri bu gruptadır.
Bu sayımın dışındaki bir uyuşmazlık ise ancak her iki taraf da tacirse ve iş her ikisinin ticari işletmesini ilgilendiriyorsa ticari nitelik kazanır. Ticari davalara, değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi bakar; her yıl güncellenen parasal sınırın üzerindekiler heyetçe görülür. Ticari Dava Avukatı olarak ilk değerlendirmemiz budur; görev kuralı kamu düzenindendir.
Ticari Davalarda Dava Şartı Arabuluculuk
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Kural, 6102 sayılı Kanun’un 5/A maddesindedir. Arabulucuya gidilmeden açılan dava esasa girilmeden reddedilir. Süreç altı hafta içinde sonuçlandırılır, zorunlu hâllerde iki hafta uzatılabilir.
Her ticari uyuşmazlık bu şarta tabi değildir. Talep paranın ödenmesine yönelik değilse, örneğin genel kurul kararının iptali ya da haksız rekabetin önlenmesi isteniyorsa arabuluculuk aranmaz. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi geçici korumalar, tahkim sözleşmesi bulunan hâller ile konkordato ve iflas işleri de kapsam dışındadır.
Arabuluculuk sürecinin nasıl işlediği, tarafların hakları ve anlaşma belgesinin sonuçları Mersin Arabuluculuk sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Şirket Kuruluşu ve Tür Seçimi
Şirket Kuruluşu tür seçimiyle başlar; uygulamada en çok karşılaşılan iki tür limited ve anonim şirkettir. İşlemler MERSİS üzerinden yürür; şirket sözleşmesi hazırlanır, imzalar sicil müdürlüğünde onaylanır ve tüzel kişilik tescille doğar. Asgari sermaye tutarları değişebildiğinden, kuruluş öncesinde güncel tutarın kontrol edilmesi gerekir.
Limited şirket
Limited şirket tek ortakla kurulabilir ve ortak sayısı elliyi aşamaz. Ortaklar şirket borçlarından kişisel olarak sorumlu değildir. İstisna şudur: şirketten tahsil edilemeyen vergi ve prim gibi kamu borçlarından ortak, sermaye payı oranında kişisel malvarlığıyla sorumludur. Pay devri yazılı şekle ve kural olarak genel kurul onayına bağlıdır.
Anonim şirket
Anonim şirket de tek pay sahibiyle kurulabilir ve payın devri kural olarak serbesttir; esas sözleşmeye konulacak sınırlamalarla bu serbestlik daraltılabilir. Nakden taahhüt edilen payların kanunda öngörülen bölümü tescilden önce ödenir, kalanı yirmi dört ay içinde tamamlanır. Kamu borçlarından sorumluluk burada yönetim kurulu üyeleri bakımından değerlendirilir.
Esas Sözleşme ve Ortaklar Sözleşmesi
Esas sözleşme ticaret siciline tescil edilir ve alenidir. Anonim şirkette esas sözleşme, kanunun ilgili hükümlerinden ancak kanunda açıkça izin verilen konularda ayrılabilir. Limited şirkette serbesti daha geniştir; ek ödeme yükümlülüğü, rekabet yasağı, çıkma hakkı ve çıkarma sebepleri yalnızca şirket sözleşmesinde yer alırlarsa hüküm doğurur.
Ortaklar sözleşmesi ise tescil edilmeyen, sadece imzalayanları bağlayan bir borçlar hukuku sözleşmesidir. Oy düzeni, kâr dağıtımı, önalım hakkı, çıkış senaryoları ve rekabet etmeme taahhüdü burada düzenlenir. Aykırılık şirket kararını geçersiz kılmaz; yaptırım cezai şart ve tazminat üzerinden işler.
Genel Kurul ve Yönetim Kurulu İşlemleri
Anonim şirkette olağan genel kurul, her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde toplanır. Çağrı, şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilanla yapılır; ilan ve toplantı günleri hariç tutularak toplantıdan en az iki hafta önce tamamlanır. Usule aykırı çağrı, alınan kararı sakatlar.
Karara olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi, kanuna veya esas sözleşmeye aykırı kararın iptalini karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde isteyebilir. Yönetim kurulu üyeleri ve müdürler tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket etmekle yükümlüdür; sorumluluk davası, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren beş yıl içinde açılır.
Ortaklıktan Çıkma, Çıkarılma ve Şirketin Feshi
Limited şirkette ortağa çıkma hakkı şirket sözleşmesiyle tanınabilir; böyle bir hüküm yoksa ortak haklı sebeple mahkemeden çıkmasına karar verilmesini isteyebilir ve diğer ortaklar bu davaya aynı koşullarla katılabilir. Çıkarma ise sözleşmede öngörülen sebeplerle genel kurul kararına ya da haklı sebeple mahkeme kararına dayanır; ayrılan ortağa ayrılma akçesi ödenir.
Anonim şirkette çıkma hakkı kural olarak yoktur, ayrılmanın yolu pay devridir. Sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahipleri haklı sebeple fesih davası açabilir. Mahkeme feshe hükmetmek zorunda değildir; payların gerçek değeri ödenerek davacıların şirketten çıkarılmasına da karar verebilir.
Şirket Avukatı Olarak Sürekli Danışmanlık
Şirket Avukatı olarak yürütülen çalışma açılmış bir davayla sınırlı değildir. Ticaret sicili işlemleri, sermaye artırımı, tür değiştirme, birleşme ve bölünme, ticari defter düzeni ve iş hukukuyla kesişen konular bu kapsamdadır. Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamı kanundaki oranlarda karşılıksız kaldığında yönetim organı genel kurulu toplantıya çağırmakla, borca batıklıkta durumu mahkemeye bildirmekle yükümlüdür.
Sözleşme Hazırlama ve Sözleşmelerin Yönetimi
Sözleşme Hazırlama, uyuşmazlığın doğmasını önleyen ilk aşamadır. Tedarik, bayilik, eser, hizmet ve gizlilik sözleşmelerinde edimler, ifa yeri, ayıp bildirim süreleri, kur değişikliğinin sonuçları, mücbir sebep ve sona erme hâlleri açıkça yazılır. Tacirler arasında feshe ya da temerrüde ilişkin ihtarlar noter, taahhütlü mektup veya kayıtlı elektronik posta ile yapılır.
Cezai şart
Cezai şart, edimin yerine getirilmemesi hâlinde ödenecek tutarı önceden belirler ve alacaklıyı zararın miktarını ispat yükünden kurtarır. Genel kuralda hâkim aşırı gördüğü cezayı indirebilir. Ancak tacir sıfatını taşıyan borçlu, Türk Ticaret Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca cezanın fahiş olduğu gerekçesiyle indirim isteyemez.
Uyuşmazlık çözümü ve ispat maddeleri
Yalnızca tacirler ve kamu tüzel kişileri sözleşmeyle bir mahkemeyi yetkili kılabilir; aksi kararlaştırılmadıkça bu mahkeme münhasıran yetkilidir. Tahkim şartı da konulabilir. Faturayı alan taraf, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Tahsil aşamasında icra takibi gündeme gelir; bu süreci Mersin İcra Avukatı sayfasında ele aldık.
Haksız Rekabet
Haksız rekabet, rakipler arasındaki ya da tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ve dürüstlük kuralına aykırı davranışlardır. Başkasının işletmesini kötüleme, yanıltıcı beyanla kendini öne çıkarma, iş ürününden yetkisiz yararlanma, iş sırlarını hukuka aykırı biçimde ele geçirme ve müşterileri sözleşmelerini ihlale yöneltme kanunda sayılan örneklerdendir.
Haksız rekabete uğrayan kişi; fiilin tespitini, önlenmesini, hukuka aykırı durumun ortadan kaldırılmasını, kusur varsa tazminatı ve kararın ilanını isteyebilir. Dava hakkı, doğumunun öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Rekabet Hukuku Uyumu ve Rekabet Kurumu Süreçleri
Rekabet hukuku danışmanlığının dayanağı 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’dur. Haksız rekabet rakipler arasındaki dürüstlük ilişkisini, rekabet hukuku ise pazarın bütününde rekabetin korunmasını konu alır. Teşebbüsler arasında fiyat belirleme, bölge ve müşteri paylaşımı, arz kısıtlaması ve ihalede danışıklı hareket yasaktır; hâkim durumun kötüye kullanılması ise ayrıca yaptırıma bağlanmıştır.
Belirli eşikleri aşan birleşme ve devralmalar Rekabet Kurulu iznine tabidir; eşikler tebliğle belirlendiğinden işlem öncesinde güncel hâlinin kontrol edilmesi gerekir. Kurum önaraştırma ve soruşturma yürütebilir; idari para cezası bir önceki mali yılın gayri safi geliri üzerinden hesaplanır. Zarar görenler koşulları varsa zararın üç katı tazminat isteyebilir.
Rekabet Kurumu soruşturmaları ve uyum çalışmaları için Mersin Rekabet Hukuku Avukatı sayfasına bakabilirsiniz.
Konkordato Başvurusu ve Mühlet Süreci
Konkordato Başvurusu, borçlarını ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun alacaklılarıyla ödeme planında anlaşarak faaliyetini sürdürmesini amaçlar. Dayanağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’dur. İflasa tabi borçlu için talep, muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesine yapılır. Başvuruya ön proje, mali belgeler, alacaklı listesi ve denetim raporu eklenir.
Mühlet kararının yürüyen icra takiplerine etkisi ve alacaklı bakımından atılması gereken adımlar Mersin İcra Avukatı sayfasında anlatılmıştır.
Geçici mühlet
Mahkeme belgeleri eksiksiz bulursa derhal geçici mühlet kararı verir ve geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet üç aydır; borçlunun veya komiserin talebiyle en fazla iki ay daha uzatılabilir. Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur, borçluya karşı takip yapılamaz.
Kesin mühlet
Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu kanaatine varılırsa kesin mühlet kararı verilir. Kesin mühlet bir yıldır; güçlük arz eden özel durumlarda komiserin gerekçeli raporu üzerine altı aya kadar uzatılabilir. Mühlet içinde rehin tesisi, kefil olma, taşınmaz devri ve ivazsız tasarruf mahkemenin izni olmadan yapılamaz. Rehinli alacaklılar takip başlatsa da satış yapılamaz.
Alacaklılar toplantısı ve tasdik
Komiser alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder ve alacaklılar toplantısını yönetir. Proje; kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını ya da kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunlukla imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır. Mahkeme tasdikte, teklif edilen tutarın iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek miktardan fazla olup olmadığına bakar.
İflas Davası ve İflasın Sonuçları
İflas Davası yalnızca tacirler ve kanunen tacir gibi sorumlu tutulanlar hakkında açılabilir. Alacaklı iflas yoluyla takip başlatıp ödeme emrine itiraz edilmemesi üzerine iflas isteyebilir; kanunda sayılan hâllerde doğrudan doğruya iflas da talep edilebilir. Dava, borçlunun muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Mahkeme borçluya borcu ödemesi ya da tutarı depo etmesi için yedi günlük süre verir; ödeme yapılmaz ve iflas sebebi sabit olursa iflasa karar verilir. Karardan itibaren iflas masası oluşur, müflisin haczedilebilir malvarlığı masaya girer ve tasarruf yetkisi sona erer. İflasın ertelenmesi kaldırıldığından, mali güçlükteki sermaye şirketleri için öngörülen yol konkordatodur.
Ticaret Unvanı ve İşletme Adı
Ticaret unvanı, tacirin ticari işlemlerini yaparken kullandığı ve altına imza attığı addır; işletme adı ise işletmeyi tanıtmaya yarar. Şirketlerde işletme konusu unvanda gösterilir. Usulen tescil ve ilan edilmiş unvanı kullanma hakkı sadece sahibine aittir; haksız kullanımda yasaklama, terkin ve tazminat istenebilir. Tescil, aynı ibare üzerinde marka koruması sağlamaz; marka kayıtlarının da taranması gerekir.
Mersin’de Ticari Davalar Nerede Görülür?
Ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür. Mersin’de asliye ticaret mahkemeleri adliye bünyesinde çalışır; Akdeniz, Yenişehir, Toroslar ve Mezitli’deki işletmelerin uyuşmazlıkları buraya gelir. Tarsus gibi ayrı adliyesi olan yerlerde ticaret mahkemesi kurulmamışsa, asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davaya bakar.
Yetkide kural davalının yerleşim yeridir; tüzel kişilerde bu yer merkezin bulunduğu yerdir. Sözleşmeden doğan davalar ifa yerinde de açılabilir, tacirler arasındaki yetki sözleşmesi bağlayıcıdır. Bazı davalarda yetki kesindir: genel kurul kararlarının iptali ve şirketin feshinde şirket merkezi, konkordato ve iflasta borçlunun muamele merkezi yetkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şirketimi limited mi anonim mi kurmalıyım?
Karar işin yapısına göre verilir. Ortak sayısının sınırlı kalacağı ve pay devrinin nadir olacağı işlerde limited şirket yeterli olabilir. Pay devrinin sık yaşanması ya da yatırımcı alınması düşünülüyorsa anonim şirket daha esnektir. Kamu borçlarından sorumluluk iki türde farklı işlediği için bu başlık da karara dâhil edilir.
Ticari alacağım için doğrudan dava açabilir miyim?
Talebinizin konusu bir miktar paranın ödenmesi ise açamazsınız; önce arabulucuya başvurmanız gerekir. Bu bir dava şartıdır ve yokluğu davanın usulden reddine yol açar. Ancak süreç beklenirken ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir talep edebilirsiniz, çünkü geçici korumalar bu şarta tabi değildir.
Eski çalışanımız müşteri listemizle rakip iş kurdu, ne yapabiliriz?
İki ayrı dayanak gündeme gelir. İş sözleşmesinde geçerli bir rekabet yasağı kaydı varsa sözleşmeye dayalı talepler ileri sürülebilir. Böyle bir kayıt olmasa dahi iş sırlarının hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ya da müşterilerin sözleşmelerini ihlale yöneltilmesi haksız rekabet oluşturabilir.
Konkordato mühleti alırsam şirketi yönetmeye devam edebilir miyim?
Kural olarak faaliyet devam eder ve yönetim borçluda kalır, ancak komiserin gözetimi altına girer. Mahkeme, bazı işlemlerin komiserin katılımıyla yapılmasına ya da yönetimin komisere devredilmesine karar verebilir. Rehin tesisi, kefil olma ve taşınmaz devri ise mahkemenin izni olmadan yapılamaz.
Sözleşmedeki cezai şart çok yüksek, indirilmesini isteyebilir miyim?
Tacir değilseniz hâkimden aşırı cezai şartın indirilmesini isteyebilirsiniz. Tacir sıfatını taşıyorsanız Türk Ticaret Kanunu’nun 22. maddesi bu talebi kapatır. Bu durumda savunma; cezai şartın koşullarının gerçekleşmediği ya da borcun ifa edildiği yönünde kurulur.
Görüşme Talebi
Şirketinizin kuruluş, ortaklık ya da sözleşme sürecini veya hakkınızda açılmış bir ticari davayı konuşmak için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Görüşmeye ticaret sicil kayıtları, imza sirküleri, esas sözleşme ile varsa ortaklar sözleşmesi ve uyuşmazlığın kaynağı olan sözleşmeyle gelmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Dava ya da arabuluculuk başvurusu varsa tebliğ evrakı ilk bakılacak bilgidir; süreler tebliğ tarihinden itibaren işler.