Mersin Yabancılar Hukuku Avukatı olarak oturma izni başvurusu, vatandaşlık başvurusu, çalışma izni, sınır dışı etme kararına itiraz ve yabancı mahkeme kararlarının tanınması işlerinde dosya takibi yürütüyoruz. Bu sayfa; yabancılar ve vatandaşlık hukuku alanında hangi başvurunun nereye yapıldığını, ret kararlarına karşı hangi yola gidileceğini ve hangi sürelerin hak düşürücü olduğunu bilgilendirici biçimde anlatır.
Hangi Konu Hangi Kanuna Tabi?
Yabancıların Türkiye’ye girişi, ikamet izinleri, sınır dışı edilmesi ve uluslararası koruma başvuruları 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na tabidir. Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybı ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda düzenlenir. Çalışma izninde 6735 sayılı, taşınmaz ediniminde 2644 sayılı, yabancı mahkeme kararlarında 5718 sayılı Kanun uygulanır. Dosyanın dayandığı kanun, dava açılacak mahkemeyi de belirler.
İkamet İzni Türleri
Türü belirleyen şey Türkiye’de bulunma amacıdır; yanlış türden yapılan başvuru reddedilir.
Kısa dönem ikamet izni
Turistik amaçla kalacaklar, ticari bağlantı kuranlar, taşınmazı bulunanlar, tedavi görecekler ve Türkçe kursuna katılanlar için verilir; her defasında en fazla iki yıl süreyle verilebilir. Düzenli maddi imkân, sağlık sigortası ve adres bilgisi aranır.
Aile ikamet izni
Türk vatandaşının ya da ikamet izni bulunan yabancının yabancı eşine, ergin olmayan ve bağımlı ergin çocuğuna verilir. Destekleyicinin ailenin geçimini sağlayacak geliri, uygun barınma ve sağlık sigortası aranır.
Öğrenci ikamet izni
Türkiye’de öğrenim görecek yabancılara verilir; öğrenim bir yıldan kısaysa izin süresi öğrenim süresini aşamaz. Önemli sınırı şudur: öğrencinin anne babası ve diğer yakınlarına ikamet izni hakkı sağlamaz.
Uzun dönem ikamet izni
Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olanlara süresiz verilir. Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, düzenli gelir, sağlık sigortası ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturmamak aranır. Mülteci, ikincil koruma ve geçici koruma sahipleri bu izne geçemez.
İnsani ikamet izni
Diğer türlerin şartları taşınmasa bile, çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde ve sınır dışı kararı alındığı hâlde yabancı ülkeden çıkarılamadığında Bakanlığın onayıyla verilir; uzun dönem iznine geçiş hakkı vermez.
Oturma İzni Başvurusu ve İstenen Belgeler
Halk arasında oturma izni başvurusu denen işlemin mevzuattaki karşılığı ikamet izni başvurusudur. İlk başvuru kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır; istisnai hâllerde Türkiye içinden il göç idaresi müdürlüğüne başvurulabilir. Uzatma başvuruları valiliklere yapılır ve iznin süresi dolmadan tamamlanmalıdır. Pasaport, başvuru formu, biyometrik fotoğraf, sağlık sigortası, adres belgesi ve maddi imkânın gösterilmesi ortak belgelerdir; türüne göre evlilik kaydı, öğrenci belgesi ya da tapu kaydı istenir.
İkamet İzninin Reddi veya İptali Hâlinde İptal Davası
Başvurunun reddi, iznin iptali ve uzatma talebinin reddi birer idari işlemdir; karar gerekçesiyle yabancıya ya da avukatına tebliğ edilir. Sık görülen gerekçeler şartların sonradan ortadan kalkması, adreste bulunmama, izin amacı dışında faaliyet ve kamu düzeni değerlendirmesidir. Bu kararlara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açma süresi tebliğden itibaren altmış gündür. Yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmezse işlem uygulanmaya devam eder.
İptal davasının genel işleyişi, süreleri ve yürütmenin durdurulması kurumu Mersin İdare Hukuku Avukatı sayfasında anlatılmıştır.
Çalışma İzni
Çalışma izni, 6735 sayılı Kanun kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilir ve ikamet izni yerine geçer; ayrıca ikamet izni alınması gerekmez. Başvuruyu kural olarak işveren yapar. İlk izin, iş sözleşmesinin süresini aşmamak kaydıyla sınırlı bir süre için verilir; aynı işveren yanında yapılan uzatmalarda süreler kademeli olarak uzar. İzin belirli bir işveren ve işyeri için geçerlidir, işveren değişikliğinde yeni başvuru gerekir.
Türk Vatandaşlığının Kazanılma Yolları
5901 sayılı Kanun vatandaşlığı doğumla ve sonradan kazanma olarak ayırır. Doğumla kazanma soy bağına ya da Türkiye’de doğup başka bir devletin vatandaşlığını kazanamamaya dayanır; sonradan kazanma yetkili makam kararı, evlat edinilme veya seçme hakkıyla mümkündür. Kanunun altı çizilecek kuralı şudur: şartları taşımak, kişiye mutlak hak sağlamaz.
Genel başvuru yoluyla
Çekirdek şart, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmaktır. Yanında ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden hastalığı bulunmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, geçimini sağlayacak gelire sahip olmak ve kamu düzeni bakımından engel hâli bulunmamak aranır.
Evlenme yoluyla
Bir Türk vatandaşıyla evlenmek tek başına vatandaşlık kazandırmaz. Başvuru için evliliğin en az üç yıldır sürüyor ve başvuru anında devam ediyor olması gerekir. Ayrıca aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve kamu düzeni bakımından engel hâli bulunmama şartları aranır. Birlikte yaşama şartı kâğıt üzerindeki evlilikle karşılanmaz; ortak konut ve sosyal çevre araştırılır.
İstisnai yolla
Türkiye’ye sanayi tesisi getiren; bilimsel, teknolojik, ekonomik, sportif ya da sanatsal alanda olağanüstü hizmeti geçen kişiler ile vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmen olarak kabul edilenler, engel hâlleri yoksa Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınabilir; bu yolda ikamet şartı aranmaz.
Yatırım yoluyla
İstisnai yolun alt başlığıdır. Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapanlar ile eşi ve bağımlı çocukları başvurabilir. Yatırım; taşınmaz edinimi, sabit sermaye, mevduat, devlet borçlanma araçları veya fon katılma payı edinme ya da istihdam sağlama biçiminde olabilir. Parasal eşik burada rakamla yazılmaz: tutar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve dönem dönem değiştirilmiştir, bu nedenle başvurudan önce yürürlükteki tutarın kontrol edilmesi zorunludur. Yatırımın belirli bir süre elde tutulacağına dair taahhüt verilir.
Vatandaşlık Başvurusunun Reddine Karşı Dava
Vatandaşlık başvurusu yurt içinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne, yurt dışında konsolosluğa yapılır; dosya, şartların araştırılması ve mülakattan sonra karara bağlanır. Ret kararı gerekçesiyle tebliğ edilir ve idare mahkemesinde iptal davasına konu edilir. Yetkili mahkeme, işlemi tesis eden makamın bulunduğu yer idare mahkemesidir; Bakanlık işlemleri bakımından bu, Ankara idare mahkemeleridir. En sık tartışılan konu, kamu düzeni değerlendirmesinin somut belgeye dayanıp dayanmadığıdır.
Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı ve İdari Gözetim
Sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya valiliklerce alınır ve gerekçesiyle yabancıya ya da avukatına tebliğ edilir. Bu kararın dava süresi, idari işlemlerdeki altmış günlük genel süreden çok kısadır: 6458 sayılı Kanun’a göre tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur. Mahkeme başvuruyu on beş gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir; istinaf ya da temyiz yolu yoktur.
Kural olarak dava açma süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilemez; başvurunun kendisi koruma sağlar. Ancak bu kuralın kanunda sayılan istisnaları vardır: terör örgütü ya da çıkar amaçlı suç örgütüyle ilişkili görülenler ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilenler bakımından kendiliğinden koruma işlemez. Bu dosyalarda yürütmenin durdurulması ayrıca ve açıkça talep edilmelidir. Kanun, gönderileceği ülkede ölüm cezasına ya da işkenceye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar hakkında bu kararın alınamayacağını da düzenler.
Kaçma riski bulunanlar, giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler, sahte belge kullananlar ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturanlar hakkında ayrıca idari gözetim kararı alınır ve bu kişiler geri gönderme merkezlerinde tutulur. Gözetim süresi altı ayı geçemez, iş birliği yapılmaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir ve her ay yeniden değerlendirilir. Karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur; başvuru gözetimi durdurmaz, hâkimin kararı kesindir.
Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları
Türkiye’den sınır dışı edilenler ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından girişinde sakınca görülenler hakkında giriş yasağı kararı alınır. Yasak süresi kural olarak en fazla beş yıldır; ciddi tehdit hâlinde en fazla on yıl daha artırılabilir. İzin süresi dolduğu hâlde bu durum tespit edilmeden kendi rızasıyla çıkmak için valiliğe başvuranlara, idari para cezasını ödemeleri kaydıyla yasak uygulanmayabilir. Tahdit kodu ise kayıtlara işlenen ve girişe ya da ikamet iznine sınırlama getiren idari şerhtir; kodlar kanunda sayılmaz, uygulamayla belirlenir.
Uluslararası Koruma Başvurusu
6458 sayılı Kanun üç statü tanır. Avrupa ülkelerindeki olaylar nedeniyle korunma ihtiyacı doğanlar mülteci, Avrupa dışındaki olaylar nedeniyle doğanlar şartlı mülteci statüsü alır. Bu iki statüyü taşımamakla birlikte ülkesine gönderildiğinde ölüm cezasına, işkenceye ya da silahlı çatışma kaynaklı ciddi tehdide maruz kalacaklar ikincil koruma kapsamına girer; kitlesel akında uygulanan geçici koruma ayrı bir rejimdir. Başvuru valiliğe bizzat yapılır. Ret kararına karşı Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna itiraz ile dava yolu birlikte düzenlenmiştir; süreler kısadır, hızlandırılmış değerlendirmede daha da kısadır.
Yabancıların Türkiye’de Taşınmaz Edinmesi
Yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinmesi 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesine tabidir; hangi ülke vatandaşlarının edinim yapabileceği Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Kanunda iki nicel sınır vardır: edinilen taşınmazlar ile sürekli nitelikteki sınırlı ayni hakların toplam alanı, özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onunu geçemez; kişi başına ülke genelinde edinilebilecek miktar otuz hektarla sınırlıdır. Askerî yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde edinim yetkili komutanlığın iznine bağlıdır; bu nedenle ödeme yapılmadan önce tapu müdürlüğünden parsel bazında ön inceleme yaptırılmalıdır. Mersin, sahil bandı ve kırsal parselleri nedeniyle bu kontrollerin sık gündeme geldiği illerdendir.
Tapu devri öncesi yapılması gereken incelemeler ve satış vaadi sözleşmeleri Mersin Gayrimenkul Avukatı sayfasındadır.
Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi
Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz; kesin delil ya da kesin hüküm etkisi için tanıma, icra edilebilmesi için tenfiz kararı gerekir. Görevli mahkeme asliye mahkemesidir; aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesi görev yapar. Yetkili mahkeme, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesidir; bunlar yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir’de açılır. Tenfiz için karşılıklılık, kararın münhasır yetkiye girmemesi, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve savunma hakkının ihlal edilmemesi aranır; tanımada karşılıklılık aranmaz.
Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de geçerli sayılması süreci Mersin Tanıma Tenfiz Avukatı sayfasında ayrıca ele alınmıştır.
Mersin’de Yabancılar Hukuku Dosyaları Nerede Görülür?
İkamet izni, uluslararası koruma, idari gözetim ve sınır dışı etme işlemleri Mersin’de valilik bünyesindeki il göç idaresi müdürlüğü üzerinden yürür. Akdeniz, Yenişehir, Toroslar, Mezitli ve Tarsus’ta oturanlar için işlemler aynı müdürlükte toplanır; ilçe farkı adres kaydı ve tebligat bakımından önem taşır. Valilik işlemlerine karşı iptal davaları Mersin idare mahkemelerinde görülür; idari gözetime itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır. Vatandaşlık reddine karşı dava ise Ankara idare mahkemelerinde, tanıma ve tenfiz davaları Mersin adliyesindeki aile ve asliye hukuk mahkemelerinde görülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Oturma iznim reddedildi, Türkiye’den hemen çıkmam gerekir mi?
Ret kararı tek başına sınır dışı etme kararı değildir; kararda çıkış için süre verilmişse o süre işler. Ret işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve yürütmenin durdurulmasını isteyebilirsiniz. Ayrıca hakkınızda ayrı bir sınır dışı kararı verilip verilmediği kontrol edilmelidir; onun süresi çok daha kısadır.
Türk vatandaşıyla evlendim, ne zaman vatandaşlık başvurusu yapabilirim?
Evliliğin en az üç yıldır sürüyor ve başvuru anında devam ediyor olması gerekir; bu süre dolmadan yapılan başvuru değerlendirmeye alınmaz. Süre dolsa bile aile birliği içinde yaşama şartı ayrıca incelenir; ortak konut ve sosyal çevre araştırılır.
Deport kararı tebliğ edildi, kaç günüm var?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmalıdır; süre tebliğ tarihinden işler ve kaçırıldığında dava hakkı düşer. Başvuru kural olarak yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmenizi engeller; ancak kanunda sayılan bazı gerekçelere dayanan kararlarda bu koruma kendiliğinden işlemez, yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.
Kayıtlarımda tahdit kodu olduğunu öğrendim, kaldırtabilir miyim?
Önce kodun hangi işleme ve tarihe dayandığı öğrenilmelidir; bu bilgi olmadan ne başvuru ne de dava doğru kurulabilir. Dayanağı ortadan kalkmışsa ya da hatalı işlenmişse kaldırılması için idareye başvurulur; talep reddedilirse iptal davası açılır.
Yurt dışında boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?
Kendiliğinden sayılmazsınız; kararın nüfus kütüğünde sonuç doğurması için tanınması gerekir. Şartlar varsa taraflar birlikte başvurarak kararı dava açmadan nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa tescil ettirebilir; yoksa aile mahkemesinde tanıma davası açılır. Tescile kadar kayıtlarda evli görünürsünüz.
Görüşme Talebi
Oturma izni başvurunuz, vatandaşlık başvurunuz ya da hakkınızda verilen sınır dışı etme kararı için hangi yolun uygun olduğunu konuşmak üzere iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Görüşmeye pasaportunuz, varsa ikamet izni belgeniz, size tebliğ edilen karar ve tebligat evrakı ile başvuru belgelerinizin örnekleriyle gelmeniz değerlendirmeyi hızlandırır. Yabancı belgelerde apostil şerhi ve yeminli tercümenin hazır olması zaman kazandırır. Sınır dışı kararlarında süreler günle sayılır; ilk bakılacak bilgi tebliğ tarihidir.